tekst in dharma

Verhalen van Karin en Irene


Waarom ik nog altijd van Jezus houd

Over de betekenis van religie en de zegeningen van de overdrachtslijn

September 2015, door Irene Zwaan

Een poos geleden woonde ik een les van Lama Michel Rinpoche bij in Milaan. Hij onderwees een groep middelbare scholieren over de basisaspecten van het boeddhisme zoals de vier edele waarheden en de drie principes van het pad. Ik woonde nog niet in Italië en sprak nul Italiaans. Maar tot mijn stomme verbazing kon ik alles volgen wat Lama Michel vertelde. En niet alleen hetgeen ik in eerdere lessen al in het Engels had gehoord; ik hoorde ook iets volkomen nieuws wat me zeer raakte.
Lama Michel legde uit wat het verschil is tussen spiritualiteit, religie en het instituut zoals een kerk of moskee. Spiritualiteit, zei hij, betekent innerlijke groei. Het gaat over het ontwikkelen van je kwaliteiten als liefde, compassie, geduld, stabiliteit, nederigheid, vrijgevigheid en wijsheid. En daarnaast betekent het dat je je negatieve aspecten als haat, woede, jaloezie, gierigheid en arrogantie langzaam maar zeker vermindert. Een religie is een methode, overgedragen van generatie op generatie, om dit spirituele pad vorm te geven. Het instituut is de organisatie die de religie ondersteunt en uitdraagt. Het spirituele pad, de innerlijke weg, is de essentie; religie en instituut zijn ondersteunend hierin. Om welke traditie het ook gaat; dit persoonlijke leerproces is waar een religie of een instituut voor dient. En doen ze dat niet, dan zijn ze zinloos.
Deze korte maar krachtige boodschap van Lama Michel schetste mij zo helder de overeenkomsten tussen religies en tegelijkertijd liet het me haarscherp zien waar de verschillen zitten. Het werd me in een klap duidelijk waarom ik altijd van Jezus ben blijven houden maar het in de kerk niet kon vinden…
‘Heb je iets begrepen van het Italiaans?’ vroeg Lama Michel na afloop. ‘Ja alles,’ zei ik. ‘Maar ik hoop dat u de les nog een keer herhaalt in het Engels zodat ik er een blog over kan schrijven.’ Want zoveel vertrouwen had ik nou ook weer niet in de correctheid van mijn begrip. Hij beloofde het.
Vandaag was het zover, tijdens een les in Albagnano. Na afloop ging ik naar hem toe om hem te bedanken. ‘Verstond je het Italiaans?’, vroeg hij. Merkwaardige vraag, dacht ik, waarom zou ik het Italiaans moeten verstaan als hij ook de Engelse vertaling geeft. Ik had niet gelijk in de gaten dat hij refereerde aan die keer in Milaan. Wel herinnerde ik me onmiddellijk de Engelse lezing van Lama Michel in Amsterdam. Ik vertelde over de verbazing van mijn moeder en een andere luisteraar die beiden amper Engels spreken en die de hele lezing hadden kunnen volgen. ‘Dat is dharma!’, zei Lama Michel blij. ‘Dat zijn de zegeningen van de overdrachtslijn.’ En op deze manier herinnerde hij me aan de belofte een blog te schrijven als ik de les in het Engels zou krijgen. Bij deze!

 


Schrijverskarma

November 2014, door Karin & Irene Zwaan

Een jaar geleden gingen wij vol enthousiasme aan de slag met het Borobudur-project. Op zoek naar magische, mooie, indrukwekkende, bescheiden, grote en kleine ervaringen van mensen die met Lama Gangchen naar De Borobudur zijn geweest. Onze wens is hier een toegankelijk en informatief boek van te maken dat verkrijgbaar is in de gewone boekhandel. Lama Gangchen heeft ons gevraagd het in het Nederlands en Engels te publiceren en om aandacht te schenken aan de speciale relatie tussen Nederland en Indonesië.
Prachtige verhalen hebben we al verzameld. Interviews afgenomen, uitgewerkt, vertaald van Nederlands naar Engels en vice versa. Wat een voorrecht om zo intens met mensen over hun ervaringen te mogen spreken. Zoals de langgewenste zwangerschap van Florence die werkelijkheid werd, Roberto wiens toekomst als kok voorspeld werd, Pete die grote healing kreeg toen hij bij De Borobudur op het randje van leven en dood balanceerde, Bel die door de lavastenen beelden naar haar geliefde werd geleid. De rationele Maurice ervoer de liefde en compassie van de heilige plek. Kris kreeg een les over karma en reïncarnatie via de olifanten. Alan zag met eigen ogen een verschijning van Tara in de lucht. En zo zijn er nog veel meer juweeltjes van verhalen verteld.
Schrijven voor en over het boeddhisme is een fijne en dankbare taak. Tegelijkertijd is het een enorme uitdaging en een leerproces op zich. Wat komen we zoal tegen? We hebben haast! We hebben een gevoel van urgentie om zo snel mogelijk te publiceren. Daar ligt een angst aan ten grondslag die veel met ego te maken heeft. Wat als iemand anders het eerder of beter doet? Wat als iemand ‘onze’ titel of omslagidee gebruikt? Of als ‘onze’ verhalen elders worden gepubliceerd? Ondertussen worden we door allerlei gebeurtenissen op ons pad vertraagd. De ziekenhuisopnames van Kiran, Karins partner. De vertragingen in Irene’s verhuisplannen naar Albagnano door het instorten van de woningmarkt. Dagelijks werk en verantwoordelijkheden die alle energie opslokken. Migraine aanvallen. Innerlijke processen van angst, woede en andere ego perikelen. Ze spelen ons allemaal parten.
Gelukkig helpen de lessen van onze leraren om al deze zaken te relativeren. Wij wijzen elkaar (afhankelijk van wie er op dat moment in het ‘grote lijden’ zit) er om de beurt op dat het niet om een snel resultaat gaat. Het proces er naar toe is minstens zo belangrijk. Ook is het niet belangrijk door wie, hoe en waar deze verhalen verteld worden, als ze maar verteld worden. Vertragen en soms zelfs stilstaan is een les die wij, met ons gewoontepatroon om snel te willen ‘scoren’, in deze fase gepresenteerd krijgen. Loslaten en ontspannen terwijl het ego iets heel anders wil. Dat is wat ons te doen staat, met enthousiaste volharding en vol vertrouwen.

 


As en obstakels

Maart 2014, door Irene Zwaan

Met z’n twaalven waren we, elf Nederlanders en een Duitser, op weg naar de jaarlijkse retraite met Lama Gangchen bij de Borobudur. Opgetogen waren we toen we elkaar ontmoetten op Schiphol. Sommigen gingen voor het eerst, anderen waren al vaker geweest. Maar allen wisten we: Het enige wat Lama Gangchen van je vraagt als je hem als leraar hebt gekozen is dat je eenmaal in je leven de Borobudur bezoekt. Voor onze overdrachtslijn is de Borobudur het heilige der heiligen, de geboorteplaats van de NgalSo Self-Healing beoefening, de Vajrayana-mandala die alles omvat, waar alles bij elkaar komt, en die in zichzelf een manifestatie is van het pad naar de verlichting. Bij de Borobudur zijn met Lama Gangchen is een ervaring waarin je voelt dat er zoiets bestaat als verlichting: het lijkt binnen handbereik.
Maar een retraite betekent niet alleen maar ontspannen en genieten: Het is meestal hard werken, je eigen tekortkomingen uitvergroot tegenkomen en continu in een spiegel kijken waar je niet altijd vrolijk van wordt. En dit jaar begon onze retraite al kilometers voor we de stupa hadden bereikt…
We liepen door de luchthaven van Jakarta, om over te stappen naar Yogyakarta, toen we plots onze bagage naar binnen zagen rollen. Dat klopte niet. Al snel ontdekten we wat de reden was: Alle vluchten naar Yogya waren afgelast vanwege een vulkaanuitbarsting… Wat te doen. Kunnen we op een andere manier bij de Borobudur komen? Is het veilig daar? Gaat de retraite door? Zal Lama Gangchen nog komen? Het kostte enige moeite en ieder in het gezelschap kwam daarbij z’n eigen dingen tegen -angst, verdriet, teleurstelling, spanning – maar uiteindelijk hebben we eendrachtig besloten toch te gaan en over land te reizen. Lama Gangchen belde ons persoonlijk op om te vragen hoe het met ons was en gaf zijn zegeningen over ons besluit om door te gaan. Wat eerst een groot obstakel leek mondde uit in een prachtig avontuur. We kregen de kans heel Java te zien en slechts een dag later dan gepland kwamen we aan op de plaats van bestemming.
Het werd een bijzondere retraite rondom een met grijze as bedekt Borobudur, de top in plastic verpakt om erger te voorkomen. Het terrein was afgesloten, er waren geen toeristen en toch mochten we al vrij snel de stupa tot de top beklimmen. Lama Michel zette uiteen hoe deze ervaring illustreert dat we – als we het heel graag willen – ondanks schijnbaar grote obstakels vaak toch onze doelen kunnen bereiken. Stel jezelf hoge doelen, heb lage verwachtingen en toon constante inzet; dat is zijn devies. Het is een motto dat ik graag meeneem in alle facetten van het leven.

 


Heal the past in the present

Februari 2014, door Karin Zwaan

Op herhaling… Deze term ken ik uit de eerste helft van mijn leven. Mannen die in militaire dienst waren geweest moesten op herhaling. In een stoffig rommelkamertje of op zolder werd de plunjebaal met legeruitrusting bewaard, voor het geval er oorlog uit zou breken maar meer nog voor de herhalingsoproep. In de kledingkast van mijn ouders hing een groen uniform, hierin kon mijn vader uitrukken mocht het zover komen.
In je leven ga je soms ook op herhaling. En dan kan het zo zijn dat je automatisch de oude plunjebaal uit de kast haalt en dezelfde defensie- of aanvalstechnieken inzet. Of je hebt inmiddels geleerd dat het ook anders kan.
12 jaar geleden overleed heel plotseling mijn man Hans aan een hersenbloeding. De schok was groot en het verdriet intens. Hij stierf op de intensive care van het UMCG in Groningen, een dag nadat hij via de spoedopvang was binnengekomen.
Enkele weken geleden kreeg mijn huidige man Kiran plotseling een hersenbloeding. Hoewel we 100 kilometer verderop wonen belandde hij op de spoedopvang van het UMCG in Groningen. Een dag later, na een operatie, lag hij op de intensive care. Net als 12 jaar geleden reed ik met mijn zus Irene naar huis, over dezelfde weg maar nu naar haar huis. Thuis lazen we ook nu weer hardop uit de foldertjes over hersenbloedingen en beroertes, die we mee hadden gekregen uit het ziekenhuis. We gingen samen slapen in hetzelfde bed, net als twaalf jaar geleden. De telefoon paraat. We lagen naast elkaar in het donker. Het bizarre van de situatie was voelbaar. En ook de spanning.
‘En nu ga jij zeggen: Is dit het ergste wat er in mijn leven gebeurt?’ zei Irene tegen me….
Hier neemt het verhaal echter een andere wending. Dankzij de lessen die ik heb geleerd uit het Tibetaans Boeddhisme kan ik beter omgaan met moeilijke dingen. Heb ik meer acceptatie van ziekte en dood. Weet ik dat karma een rol speelt bij wat je overkomt in het leven en dat je karma ook kunt zuiveren of neutraliseren door niet in een negatieve spiraal te gaan zitten.
Maar wat waren we blij dat het 6 uur was toen we wakker werden en de telefoon niet was gegaan.
Een paar dagen na de operatie kwam onze boeddhistische leraar Lama Michel Rinpoche bij Kiran op bezoek op de intensive care. Kiran, volledig helder en dolblij verrast, riep uit: ‘Tashi Delek, Rinpoche-la!’ De aanwezigheid, de adviezen en gebeden van zijn spirituele leraar deden hem ontzettend goed.
Met Lama Michel liep ik even later door de centrale hal van het ziekenhuis en vertelde hem over mijn eerste man en de herhaling van de situatie. ‘Now you have the resourses to deal with it’, zei hij. ‘And it is possible to heal the past in the present.’
En dat is nu precies wat ik zo mooi vind van het boeddhisme. Je kunt alles transformeren of helen, het heden maar ook het verleden. Toen Hans overleed had ik geen tools maar ik ging wel op zoek. Al snel kwam ik uit bij het Tibetaans Boeddhisme en niet veel later bij Lama Gangchen Rinpoche en Lama Michel Rinpoche. Uit de grond van mijn hart kan ik nu zeggen: Dat is het mooiste wat me is overkomen in mijn leven.

 


De tempel

December 2013, door Irene Zwaan

‘Dit is de tempel van Moses en Aaron’, zei ik tegen mijn vader, toen we de imposante kerk op het Waterlooplein hartje Amsterdam binnenliepen. Mijn vader moest lachen; het was toch echt gewoon een kerk. Maar ik was blij verrast met Kitlyns keuze voor deze locatie voor de presentatie van ons boek ‘De Familieziel’. Een bezielde ruimte vol met symboliek en spiritualiteit. Ik voelde me er gelijk helemaal thuis.
De hoge muren van de kerk worden gesierd met enorme bas-reliëfs die Jezus’ weg naar het kruis verbeelden. Samen met mijn vader liep ik langs de wanden terwijl hij het pad van Jezus uit de doeken deed. Het herinnerde me aan de afbeeldingen op de Borobudur tempel, die verhalen over het pad naar de verlichting.
Aan een lange tafel stond Toet de Best ondertussen eten over schalen te verdelen en servetten te schikken, waarna ze kritisch naar het resultaat keek en met een knikje haar goedkeuring liet blijken. Toet de Best, de rechterhand van Lama Gangchen; ik kon niet anders dan het tafereel vergelijken met de voorbereiding van een Guru Puja, het boeddhistische ritueel dat me vaak doet denken aan het Heilig Avondmaal in de gereformeerde kerk uit mijn jeugd.
Toet de Best was niet alleen voor de presentatie van ‘De Familieziel’ overgekomen uit Lama Gangchens centrum in Italië. Twee dagen later zou haar eigen boek in de wereld gezet worden: ‘De Magie van het Tibetaans Boeddhisme, over een Lama Healer en de zoektocht van een Limburgs meisje.’ Dit boek vertelt over haar leven, over de kracht van spiritualiteit, over inzicht in menselijk gedrag en hoe met pijn en lijden om te gaan. Het is mijn zus Karin die dit boek samen met haar schreef.
Twee zussen, twee dagen na elkaar een boekpresentatie: een groter toeval kan er bijna niet bestaan. Maar het toeval, als het dat zou zijn, gaat nog verder dan dat. Beide boeken zijn vereerd met een voorwoord van Lama Gangchen Rinpoche. In beide gevallen bood Rinpoche spontaan aan dit te schrijven, op het moment dat de eerste proefdrukken al op de deurmat lagen.
Voor mij is het een bevestiging van hoe alles met elkaar verbonden is. Oorzaak en gevolg, onderlinge afhankelijkheid en de leegte van inherent bestaan hebben zich getoond in deze loop der dingen. Het geeft een gevoel van ontzag en verwondering, je kunt amper bevatten hoe groots dit alles is en tegelijkertijd hoe simpel het zich voltrekt. Het geeft me vertrouwen om verder te gaan.

 


Retraite

November 2013, door Karin Zwaan

Het is deze maand precies drie jaar geleden dat ik samen met Toet de Best begon aan mijn eerste boek: De magie van het Tibetaans Boeddhisme. Deze titel was er toen natuurlijk nog niet. Er stond nog geen letter op papier, maar we vonden elkaar en vanaf dat moment stroomden de ideeen. Het zou een biografie over haar leven worden waarin het boeddhisme een prominente rol zou krijgen. Dat kon ook niet anders; ze woont, werkt en reist immers al meer dan 20 jaar met Lama Gangchen Rinpoche.
Een jaar later kwam een vriendin met helderziende kwaliteiten bij me langs. Ze wist dat ik een boek schreef maar ik vertelde haar niets over het schrijfproces dat toen al een flink eind op weg was. De interviews waren achter de rug en ik was begonnen met het schrijven van de eerste hoofdstukken. Ik zag het verhaal helemaal voor me, had de juiste toon te pakken, was tevreden. Eigenlijk schreef het boek zichzelf… Ik hechtte daarom niet veel waarde aan de uitspraak van de vriendin, die zei, terwijl ze wat turend omhoog keek: `Het duurt nog twee jaar.` Ik schatte het eerder op een half jaartje nog.
Beoefenaren van het Tibetaans boeddhisme kiezen er soms voor om een lange retraite van drie jaar te doen. Inmiddels denk ik dat dit boek voor mij zo`n retraite is. We zijn nu precies drie jaar bezig waarin er vooral lange periodes niets gebeurde en ik veel geduld heb kunnen beoefenen. Dit kwam door allerlei uiteenlopende oorzaken maar zeker niet door de zoektocht naar een uitgever, die was snel gevonden.
Als ik kijk waarom ik dit nu meemaak, wat de functie van het wachten is in mijn persoonlijke leven, dan lijkt het een soort tegenwicht voor het jarenlange onder stress produceren van krantenartikelen. Als dagbladjournalist werk je bijna altijd met deadlines, dit heeft z`n charme en kan veel voldoening geven, maar het geeft ook veel spanning. Je kunt denken dat dat best lekker is maar toen ik een tijd gestopt was met dit werk merkte ik pas de impact die het op mij gehad had en in wat voor bizarre deel-werkelijkheid ik eigenlijk had gewerkt. Ik moest letterlijk een tijd lang ontstressen en droomde nog regelmatig over krantenpagina`s die gevuld moesten worden.
Het manuscript is inmiddels helemaal klaar, vorige week is de definitieve versie ingeleverd bij onze uitgever, maar wanneer het boek gedrukt en wel in de boekhandel ligt? Ik probeer niets in te vullen maar de gedachte aan de drie jaars retraite dringt zich steeds weer aan mij op. Zo`n retraite blijkt in werkelijkheid namelijk altijd drie jaar en drie maanden te duren….